Lekka turystyka — porady eksperta i lista sprzętu na wędrówkę
Trekking i turystyka piesza mają tę zaletę, że każdy może je uprawiać na swój sposób. Nie ma dobrego ani złego stylu, dopóki przestrzegasz zasad obowiązujących w danym miejscu i nie szkodzisz przyrodzie. W tym poradniku wyjaśniamy, czym jest lekka turystyka, i porównujemy plecaki o różnej wadze.
My, mieszkańcy Północy, tradycyjnie mamy silną więź z naturą – na szlak wyruszamy często po to, by cieszyć się ciszą dzikiej przyrody. Tymczasem na przykład w Stanach Zjednoczonych, gdzie turystyka ultralight zyskuje popularność w rekordowym tempie, thru-hikerzy stawiali sobie za cel głównie pokonywanie jak najdłuższych dystansów. A wtedy lekki bagaż był w praktyce jedynym rozsądnym wyjściem.
Lekka turystyka może oznaczać liczenie każdego grama, żeby plecak był jak najlżejszy. Może też oznaczać po prostu odchudzenie tego sprzętu, w którym da się to zrobić bez większych kompromisów. Liczenie gramów nie zawsze jest jednak tym samym co lekka turystyka.
Z lekkim bagażem idziesz szybciej, łatwiej i często bezpieczniej niż z ciężkim plecakiem.
Wokół lekkiej turystyki narosło wiele mitów: że jest bardzo droga, niebezpieczna i niewygodna, a lekki sprzęt nie wytrzymuje intensywnego użytkowania. Nie musi tak być. Lekki sprzęt turystyczny jest dziś solidny, ceny spadły wraz z rosnącym popytem, a cała sprawa sprowadza się głównie do tego, czy wolisz nieść na plecach ciężki, czy lekki plecak. Podejrzewamy, że większość jednak wybierze ten lekki.
Odchudzenie sprzętu nie musi oznaczać rezygnacji z wygody – jeśli chcesz, może być wręcz odwrotnie. Gdy sprzęt jest lżejszy, możesz zabrać inne rzeczy, np. więcej jedzenia i picia, sprzęt fotograficzny czy wędkarski. Także kupując lekki namiot trzyosobowy do użytku w pojedynkę, zyskujesz sporo komfortu w obozie.
JAK ODCHUDZIĆ PLECAK
Przy pakowaniu plecaka często pada termin base weight, czyli waga bazowa. Chodzi o wagę plecaka bez rzeczy, które zużywasz po drodze, takich jak jedzenie, napoje i paliwo. W tym wpisie skupiamy się właśnie na zmniejszaniu wagi bazowej.
Caj wyrusza na dwa tygodnie do Parku Narodowego Sarek z lekkim plecakiem Exped Lightning 45.
Odchudzanie plecaka zwykle przychodzi z doświadczeniem. Po kilku wędrówkach zaczynasz zauważać rzeczy, które nosiłeś niepotrzebnie – te nieużywane najlepiej zostawić w domu. Wiele osób zaskakuje jednak, ile ważą poszczególne elementy wyposażenia i jak wiele z nich da się zastąpić lżejszą alternatywą. Świetnym sposobem jest zważenie całego sprzętu i zebranie wyników w tabeli, np. w Excelu lub Arkuszach Google (w sieci znajdziesz też aplikacje do tego celu). Szybko zobaczysz, z czego w praktyce składa się waga twojego plecaka.
Wszystko zaczyna się od plecaka
Często najcięższym elementem wyposażenia jest sam plecak. Bywa też po prostu za duży, a wolną przestrzeń łatwo zapchać czymś zbędnym. Pojemność plecaka dobierz tak, żeby zmieściło się w nim wszystko, czego potrzebujesz. Na początku to dość trudne: początkujący nie wie jeszcze, co musi zabrać, a pierwszy sprzęt zwykle zajmuje dużo miejsca – więc i plecak musi być duży.
Tutaj znajdziesz nasze najlżejsze plecaki.
Doświadczeni zwolennicy lekkiej turystyki na 1-2-tygodniowe wędrówki zabierają plecaki o pojemności poniżej 50 litrów. Wymaga to jednak, by cały sprzęt był lekki i zajmował mało miejsca.
Dobierz schronienie do miejsca i stylu wędrówki
Lekkich schronień jest wiele, w różnych cenach. Na bezpieczeństwie nie warto jednak oszczędzać.
Pierwszym kryterium przy wyborze schronienia powinno być bezpieczeństwo. W górach swoje wymagania stawia wiatr, a kolejne – pora roku. Dopiero potem szukaj równowagi między wagą, ceną i komfortem. O wyborze namiotu pisaliśmy już wcześniej: Wskazówki Mikko dotyczące zakupu namiotu.
Tutaj znajdziesz nasze najlżejsze schronienia.
Wagę namiotu warto liczyć w przeliczeniu na każdą nocującą w nim osobę. W najlżejszych namiotach łatwo zejść poniżej 1 kg na osobę. Czasem noszenie cięższego namiotu ma sens, a czasem dźwiganie zbyt ciężkiego schronienia nie ma żadnego uzasadnienia – to musisz przemyśleć przed każdym wyjazdem. Wielu wędrowców ma w domu kilka namiotów i tarpów, z których na każdą wyprawę wybiera najlepiej dopasowany.
Ciepły śpiwór to dobry sen
Najwyraźniejsza różnica między śpiworem syntetycznym a puchowym to rozmiar po spakowaniu. Śpiwór syntetyczny może zajmować niemal cztery razy więcej miejsca niż równie ciepły śpiwór puchowy.
Na izolacji śpiwora nie warto oszczędzać. Najwięcej wagi i miejsca zaoszczędzisz, wybierając śpiwór puchowy. Puch izoluje lepiej niż wypełnienie syntetyczne, a o jego jakości mówi parametr fill power (FP). Im wyższa wartość FP, tym lepszy puch. Śpiwór z wysokiej jakości puchu jest lekki, ale widać to także w cenie.
Tutaj znajdziesz śpiwory i karimaty do lekkiej turystyki.
Przy wyborze śpiwora zwróć uwagę na temperaturę komfortu. Podaje się ją osobno dla kobiet i mężczyzn. Ta wartość mówi, w jakiej temperaturze przeciętna osoba będzie jeszcze spać komfortowo. Pamiętaj jednak, że każdy inaczej odczuwa zimno, a oprócz śpiwora na ciepło wpływają m.in. współczynnik R karimaty, wiatr, ubranie, w którym śpisz, to, jak bardzo zmarzłeś przed snem, i to, jak dobrze zjadłeś przed pójściem spać.
Materac dmuchany zajmuje mało miejsca
Karimata piankowa i materac dmuchany o niemal identycznym współczynniku R. Różnica w objętości jest ogromna.
Materac dmuchany pakuje się do mniejszych rozmiarów niż karimata piankowa i zwykle ma lepszy stosunek wagi do izolacji. Zalety karimaty piankowej to niższa cena, odporność na przebicie i to, że świetnie sprawdza się też jako siedzisko.
Izolacyjność karimat i materacy podaje się jako współczynnik R – im wyższa wartość, tym lepsza izolacja. Ogólna zasada: wartości 1-3 to modele typowo letnie, powyżej 3 zaczynasz sobie radzić zimą, a powyżej 5 to już porządne materace zimowe. Podobnie jak przy śpiworze, na komfort cieplny wpływają też wspomniane wcześniej czynniki.
Jeśli kupisz osobne materace na letnie i chłodniejsze wędrówki, zaoszczędzisz sporo miejsca i trochę wagi. Na zdjęciu modele Expedu Ultra 3R M Mummy i Ultra 1R M Mummy.
Przed zakupem zastanów się nad własnymi potrzebami. Jeśli wędrujesz przez cały rok, możesz używać jednego materaca przez cały sezon albo kupić osobno letni i zimowy – wtedy latem oszczędzasz na wadze i miejscu.
Sprzęt kuchenny i naczynia
Zaplanuj z wyprzedzeniem, co i jak będziesz gotować. Często wystarczy jeden garnek lub naczynie do zagotowania wody, ale przy niektórych potrawach przydadzą się dwa. Rozmiar i wagę garnków dopasuj do konkretnej wyprawy. Najlżejsze naczynia są tytanowe – tytan jest lekki, ale też drogi. Inne lekkie materiały to aluminium i tworzywo sztuczne.
Tutaj znajdziesz nasze najlżejsze naczynia i sztućce.
Wybór kuchenek jest duży. Latem w lekkiej turystyce najpopularniejsze są kuchenki gazowe i kuchenki na drewno. Kuchenka gazowa jest prostsza i szybsza w obsłudze, a w zależności od ilości zabranego gazu zwykle nawet lżejsza. Kuchenka na drewno wymaga trochę wprawy i terenu, na którym znajdziesz patyki na opał. Kuchenki na drewno są cięższe od gazowych, ale zajmują mniej miejsca, bo nie musisz nosić kartuszy. Kuchenkę na drewno traktuje się dziś jak otwarty ogień, więc nie wszędzie można jej używać.
Tutaj znajdziesz nasze najlżejsze kuchenki.
Na wędrówce zwykle wystarczy jedna łyżka, miska do jedzenia i jeden kubek do picia. Jeśli idziesz sam, możesz jeść prosto z garnka. Drewniany kubek typu kuksa jest ciężki – sam zdecyduj, czy chcesz go nosić, czy wystarczy ci lekki kubek składany, który zajmuje mało miejsca.
Właściwe ubrania są lekkie – w plecaku i na tobie
Przy tworzeniu tabeli w Excelu zwykle okazuje się, że ubrania są zaskakująco ciężkie. Ze względu na bezpieczeństwo i komfort muszą jednak dawać wystarczającą ochronę przed wiatrem, wilgocią i zimnem. W górach – czy to w Laponii, czy w Tatrach – nie jest niczym niezwykłym, że podczas jednej wyprawy cieszysz się upałem, brniesz przez śnieg, mokniesz w ulewie i z brodą rozwianą na wietrze wchodzisz na piękne szczyty.
Tutaj znajdziesz nasze ubrania do lekkiej turystyki.
Kurtki i spodnie typu shell dobrze chronią przed deszczem, a lekkie kurtki ocieplane izolują od zimna. Zwracaj uwagę na wagę i na to, jak mało miejsca zajmują po spakowaniu.
Z lekkim plecakiem możesz iść w lekkich butach
Zwolennicy lekkiej turystyki często chodzą też w lekkich butach. W lekkim bucie poruszasz się zwinniej i stawiasz lżejszy krok niż w ciężkich butach trekkingowych. Jeśli twoje stopy są przyzwyczajone do masywnych butów, oswajaj je z lżejszym obuwiem o mniejszym wsparciu już na krótszych wypadach przed właściwą wędrówką.
Wśród użytkowników lekkich butów są dwie szkoły. Jedni wybierają wodoodporne buty, a czasem nawet wodoodporne skarpety. Inni wolą, żeby but lepiej oddychał – pozwalają mu zmoknąć i suszą go wieczorem w obozie. W użyciu są buty turystyczne, buty do biegania w terenie, a nawet buty barefoot.
Kije trekkingowe pomagają utrzymać równowagę i zmniejszają ryzyko kontuzji. Zwykle podnoszą też średnie tempo marszu, ułatwiają przeprawy przez strumienie, “zdejmują” ciężar z ramion, przenoszą część obciążenia z nóg na ręce i są elementem konstrukcji wielu lekkich schronień.
Pozostałe akcesoria
W plecakach z wieloma kieszonkami z czasem gromadzi się mnóstwo drobiazgów, a część z nich nosisz tylko na wszelki wypadek. Zastanów się, czy naprawdę potrzebujesz wszystkiego. Wyjątkiem jest sprzęt bezpieczeństwa, taki jak apteczka.
Polecane drobiazgi to co najmniej apteczka, nóż/multitool, kompas, mapa, coś do rozpalania ognia, urządzenie GPS, czołówka i filtr do wody.
WYPOSAŻENIE ZALEŻY OD WYPRAWY
Jak wspomnieliśmy na początku, nie ma dobrego ani złego sposobu wędrowania. Żeby dobrze pokazać różnice między stylami, spakowaliśmy dwa plecaki według dwóch różnych szkół, na dwa różne rodzaje wędrówek. Policzyliśmy cenę całego zestawu i zważyliśmy oba plecaki.
Zestaw tradycyjny
Plecak: Fjällräven Kajka 85
Namiot: Fjällräven Abisko Dome 3
Śpiwór: Haglöfs Tarius -5
Karimata: Thermarest Trail Lite Regular
Kuchenka: Trangia 27-3 UL GB
Warstwa ocieplająca: Fjällräven Övik Roll Neck Sweater
Kurtka przeciwdeszczowa: Helly Hansen Moss Jacket
Waga całkowita: 11,913 kg Cena całkowita: 2023,90 €
Zestaw lekki
Plecak: Lundhags Padje Light 45 Regular
Namiot: MSR Freelite 3 V3
Śpiwór: Deuter Astro 400
Materac: Exped Ultra 3R M Mummy
Kuchenka: MSR PocketRocket 2 Mini Stove Kit
Warstwa ocieplająca: Rab Men’s Microlight Jacket
Kurtka przeciwdeszczowa: Rab Downpour Eco Jacket Men
Waga całkowita: 4,477 kg Cena całkowita: 1943 €
Podsumowanie
W obu zestawach śpiwory i karimaty są w praktyce równie ciepłe. Oba namioty są trzyosobowe. W zestawie tradycyjnym jest więcej garnków i patelnia. W żadnym z zestawów ubrania nie wystarczą na długą wędrówkę, ale w obu znajdziesz warstwę ocieplającą na górną część ciała i kurtkę na deszcz.
Różnica w cenie jest praktycznie żadna. Na cenę zestawu mocno wpływa wybór namiotu – nim możesz przesunąć ją w każdą stronę. Czego to uczy? Jeśli kupujesz sprzęt na wędrówki, przy każdym elemencie wyposażenia możesz łatwo wpłynąć na wagę bagażu. Gdy zsumujesz wszystkie wagi, różnica szybko robi się naprawdę duża.
Porównanie może nie było do końca sprawiedliwe ani miarodajne, ale na pewno daje pojęcie, jaki sprzęt warto wybrać na własne wyprawy. Ostatecznie zawsze chodzi o kompromis w złożonej relacji między wagą, ceną i komfortem. Nie ma jednego właściwego stylu – każdy z nas ma swoje preferencje.
Zajrzyj do naszego sprzętu do lekkiej turystyki w sklepie internetowym i w naszych sklepach stacjonarnych. Udanego lata i udanych wędrówek – w jakimkolwiek stylu je przemierzasz!