Puch jako izolacja — czym jest Fill Power, czyli wartość FP?

Puch to najbardziej ceniony i najczęściej stosowany materiał izolacyjny, m.in. w kurtkach zimowych, lekkich kurtkach puchowych i śpiworach. W tym artykule wyjaśniamy, dlaczego tak dobrze izoluje i na co zwrócić uwagę przy zakupie produktów z wypełnieniem puchowym.

Lekkie kurtki puchowe są szczególnie popularne wśród turystów pieszych. Na biwaku sprawdzają się jako lekka, a jednocześnie ciepła warstwa na postój.

Puch, podobnie jak inne materiały izolacyjne, działa dzięki powietrzu, które zostaje uwięzione w niewielkiej przestrzeni. Puch ma kulistą strukturę, w której tworzą się małe kieszenie powietrzne.

Puch a pióra – różnica

Po lewej stronie zdjęcia widać pióro – ma stosinę pośrodku. Puch nie ma stosiny.

Wśród puchu zwykle znajdują się też pióra. Ich udział często znajdziesz w opisie produktu, np. w postaci oznaczenia 90/10, które oznacza, że 90% wypełnienia to puch, a 10% to pióra. Duża ilość piór nie jest zaletą: stosiny dodają wagi, słabo izolują i łatwo przebijają się przez cienkie tkaniny lekkich kurtek i śpiworów.

W naprawdę dobrych produktach puchowych puch stanowi 90% wypełnienia lub więcej.

 

Fill Power, wartość FP i CUIN = jakość puchu

Jakość puchu określa się tzw. wartością Fill Power. Ta sama wartość występuje też pod skrótami FP (Fill Power) lub CUIN (cubic inches per ounce). Wszystkie oznaczają to samo: jaką objętość zajmuje jedna uncja (jednostka masy) puchu. Przykładowo, jeśli jedna uncja (28,35 g) puchu zajmuje 900 cali sześciennych, jest to puch FP 900.

Im wyższa wartość, tym lepszy puch, czyli tym lepiej izoluje w stosunku do swojej wagi. Dobry puch szybciej odzyskuje też objętość po wyjęciu z worka kompresyjnego.

Wysoka wartość FP przydaje się zwłaszcza wtedy, gdy niesiesz produkty puchowe w plecaku – np. śpiwór i lekką kurtkę puchową na kilkudniowym trekkingu. Przy dobrym puchu ważą mniej i zajmują mniej miejsca.

Wartości FP w praktyce:

• 900 lub więcej = Znakomity
• 700-899 = Bardzo wysoka jakość
• 600-699 = Dobry
• Poniżej 600 = Przeciętny

Fill Weight, czyli waga wypełnienia

Wartość FP i proporcja puchu do piór mówią więc tylko o jakości puchu. Dla izolacyjności produktu równie ważne jest to, ile tego wypełnienia użyto. Sama wartość FP nie powie ci, jak “ciepła” jest kurtka czy śpiwór.

Kurtki turystyczne i outdoorowe dzieli się zwykle na lekkie kurtki puchowe na lato i zimę, lżejsze kurtki zimowe oraz bardzo ciepłe kurtki zimowe.

Izolacyjność śpiworów łatwo porównać, patrząc na temperaturę komfortu. Z kurtkami nie jest tak prosto, bo nie mają takiej wartości. Trzeba porównać jakość i ilość puchu w poszczególnych modelach. Nie ma tu oficjalnego standardu, ale z podanych parametrów można sporo wywnioskować.

W teorii zależność między wartością FP a wagą puchu jest liniowa, więc np. 50 g puchu FP900 odpowiada 100 g puchu FP450 (przy tej samej proporcji piór). W praktyce wpływa na to wiele innych czynników, ale orientacyjną wartość obliczysz, mnożąc wartość FP przez wagę wypełnienia. Przykład dla dwóch kurtek o takich parametrach:

Relację między ilością a jakością puchu można przeliczyć na “wskaźnik izolacyjności”:

• Waga x wartość FP = “wskaźnik izolacyjności”
• 100 x 900 = 90 000
• 200 x 450 = 90 000

Jeśli więc obie kurtki byłyby poza tym wykonane z tych samych materiałów, miały takie same szwy i komory na puch, a proporcja piór byłaby identyczna, grzałyby tak samo. Po podzieleniu wyniku np. przez tysiąc dostajesz wygodniejszą liczbę: 90.

Porównajmy kilka popularnych kurtek z różnych kategorii:

Rab Microlight Alpine Jacket

Bardzo popularna kurtka z kapturem na postoje, szczególnie zanim nadejdzie prawdziwa zima. W rozmiarze L zawiera 143 gramy puchu FP700.

143 x 700 / 1000 = 100,1

Millet K Down Jacket

Wyraźnie cieplejsza lekka kurtka puchowa. Również ma puch FP700, ale w rozmiarze L jest go już 250 gramów.

250 x 700 / 1000 = 175

Fjällräven Keb Expedition Down Jacket

Na koniec bardzo ciepła kurtka zimowa. Ten solidny model w rozmiarze M ma aż 420 gramów puchu FP800.

420 x 800 / 1000 = 336

Nie jest to w pełni miarodajna metoda, ale dobrze pokazuje kierunek. Niestety nie wszyscy producenci podają ilość wypełnienia, co dodatkowo utrudnia porównanie. Całkowita waga kurtki jest jeszcze słabszym punktem odniesienia, bo tkaniny, zamki błyskawiczne i inne elementy dodają wagi, ale niekoniecznie poprawiają izolację.

Dzięki tym przykładom wiesz już, jak w praktyce wygląda zależność między wartościami Fill Power i Fill weight.

Inne czynniki wpływające na izolacyjność

Żeby nie było zbyt prosto: na izolacyjność kurtki (lub innego produktu puchowego) wpływa jeszcze wiele innych zmiennych.

Poza jakością i ilością puchu na izolacyjność kurtki wpływają m.in. tkanina zewnętrzna, szwy i sposób rozmieszczenia puchu w komorach. Różnice między modelami bywają spore. W lżejszych kurtkach komory są przeszyte przez obie warstwy tkaniny, więc wzdłuż szwów izolacji jest mniej. W cięższych modelach stosuje się różne konstrukcje, które ograniczają mostki termiczne.

Puch pochodzi od gęsi i kaczek. Puch gęsi jest zwykle lepszej jakości niż kaczy. Kaczy jest łatwiej dostępny, a przez to tańszy.

Pozostałe materiały kurtki ważą zwykle wyraźnie więcej niż samo wypełnienie. Dlatego turyści często wybierają lżejsze modele – pamiętaj jednak, że łatwiej się niszczą i nie zawsze radzą sobie z wilgocią tak dobrze jak cięższe. Cena kurtki często odzwierciedla zastosowane materiały i ich jakość.

Zalety i wady puchu

W porównaniu z ociepleniem syntetycznym puch wciąż wygrywa pod względem izolacyjności i kompresji. Najlepsze syntetyki są już jednak bardzo blisko.

Syntetyczne ocieplenia Haglöfs imitujące puch mają już właściwości zbliżone do naturalnego puchu.

Puch a ocieplenie syntetyczne:

Plusy:

• Lżejszy od syntetyku o tej samej izolacyjności
• Zajmuje mniej miejsca po spakowaniu
• Może dłużej zachować właściwości (nie zbija się)

Minusy:

• Droższy
• Gorzej znosi wilgoć / wolniej schnie (choć dziś dostępny jest też puch z impregnacją hydrofobową)
• Izolacyjność bardziej spada w miejscach poddanych naciskowi (np. pośladki podczas siedzenia)
• Bardzo wrażliwy na iskry (w syntetyku zwykle wytapia się dziura, a z przepalonej dziury w puchu ucieka wypełnienie)

Etyka puchu

Puch stosowany w odzieży outdoorowej pochodzi od gęsi lub kaczek, więc nie jest to opcja dla osób, które nie chcą używać produktów pochodzenia zwierzęcego.

W Scandinavian Outdoor starannie dobieramy producentów produktów puchowych. Wszyscy mają certyfikaty: ptaki nie są karmione na siłę, a puch nie jest skubany z żywych ptaków. W praktyce cały puch jest produktem ubocznym produkcji mięsa – ptaków nie hoduje się dla puchu.

Najpopularniejsze certyfikaty potwierdzające etyczne pozyskiwanie puchu to przyznawany przez Textile Exchange (globalną organizację non-profit, która działa na rzecz ograniczania negatywnego wpływu przemysłu tekstylnego na ludzi i środowisko) R.D.S. (Responsible Down Standard) oraz DOWNPASS, który gwarantuje, że puch nie był skubany z żywych ptaków, a ptaki nie były hodowane w klatkach ani karmione na siłę. Uzyskanie certyfikatu DOWNPASS wymaga spełnienia ścisłych warunków, obejmujących szerzej rozumiany dobrostan ptaków, np. ograniczanie ich transportu do minimum. Certyfikat zapewnia pełną identyfikowalność aż do fermy producenta. Audyty w ramach obu certyfikacji przeprowadza niezależna strona trzecia.

Inne artykuły i poradniki o produktach puchowych:

Lekkie kurtki ocieplane i puchowe, które sprawdzą się na postojach:

Wszechstronna lekka kurtka ocieplana – sprawdzony element wyposażenia na każdy wypad!

Wskazówki dotyczące wyboru śpiwora:

Wybór śpiwora i karimaty — jak dobrać dobrze współpracujący zestaw?

Instrukcja prania kurtki puchowej:

Jak prać kurtkę puchową

Instrukcja prania śpiwora:

Konserwacja, przechowywanie i pranie śpiwora i karimaty’

Tutaj znajdziesz: lekkie kurtki puchowe, wszystkie kurtki zimowe z wypełnieniem puchowym i śpiwory puchowe.