Turystyka

Puch jako izolacja — czym jest Fill Power, czyli wartość FP?

Puch to najbardziej ceniony i najczęściej stosowany materiał izolacyjny, m.in. w kurtkach zimowych, lekkich kurtkach puchowych i śpiworach. W tym artykule wyjaśniamy, dlaczego tak dobrze izoluje i na co zwrócić uwagę przy zakupie produktów z wypełnieniem puchowym.

Lekkie kurtki puchowe są szczególnie popularne wśród trekkingowców. Sprawdzają się jako lekka, a przy tym ciepła warstwa na postój w obozie.

Puch, podobnie jak inne materiały izolacyjne, działa dzięki powietrzu uwięzionemu w niewielkiej przestrzeni. Kłaczek puchu ma kulistą strukturę, a w jego wnętrzu tworzą się małe kieszenie powietrza.

Różnica między puchem a piórem

Po lewej stronie zdjęcia widać pióro, które ma stosinę pośrodku. Puch nie ma stosiny.

W wypełnieniu puchowym zwykle znajdują się też pióra. Ich udział często znajdziesz w opisie produktu, np. w postaci oznaczenia 90/10. Oznacza ono, że 90% wypełnienia to puch, a 10% to pióra. Duża ilość piór nie jest zaletą: stosiny zwiększają wagę, praktycznie nie izolują i łatwo przebijają się przez cienkie tkaniny lżejszych kurtek i śpiworów.

W naprawdę dobrych produktach puchowych udział puchu wynosi 90% lub więcej.

 

Fill Power, wartość FP i CUIN = jakość puchu

Jakość puchu określa się tzw. wartością Fill Power. Ten sam parametr występuje też pod skrótami FP (Fill Power) lub CUIN (cubic inches per ounce). Wszystkie oznaczają to samo: jaką objętość zajmuje jedna uncja (jednostka masy) puchu. Przykładowo, jeśli jedna uncja (28,35 g) puchu zajmuje 900 cali sześciennych, mówimy o puchu FP 900.

Im wyższa wartość, tym lepszy puch, czyli tym lepiej izoluje w stosunku do swojej wagi. Dobry puch szybciej odzyskuje też sprężystość po wyjęciu z worka kompresyjnego.

Wysoka wartość FP ma znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy nosisz sprzęt puchowy w plecaku, np. śpiwór i lekką kurtkę puchową na trekkingu. Im lepszy puch, tym mniej ważą i tym mniej miejsca zajmują po spakowaniu.

Wartości FP w praktyce:

  • 900 i więcej = Doskonała
  • 700-899 = Bardzo wysoka jakość
  • 600-699 = Dobra
  • Poniżej 600 = Przeciętna
Fill Weight, czyli waga wypełnienia

Wartość FP i proporcja puchu do piór mówią więc wyłącznie o jakości puchu. Aby ocenić izolacyjność produktu, musisz też wiedzieć, ile tego wypełnienia użyto. Sama wartość FP nie powie ci, jak “ciepła” jest kurtka czy śpiwór.

Kurtki do turystyki i aktywności na świeżym powietrzu dzieli się zwykle na lekkie kurtki puchowe do użytku latem i zimą, lżejsze kurtki zimowe oraz bardzo ciepłe kurtki zimowe.

Izolacyjność śpiworów łatwo porównać, patrząc na temperaturę komfortu. Z kurtkami nie jest tak prosto, bo nie mają one podobnego parametru. Trzeba więc porównać jakość i ilość puchu w poszczególnych modelach. Nie ma na to oficjalnego standardu, ale z podanych wartości można sporo wywnioskować samodzielnie.

W teorii zależność między wartością FP a wagą puchu jest liniowa, więc np. 50 g puchu FP900 odpowiada 100 g puchu FP450 (przy tej samej proporcji piór). W praktyce wpływ ma wiele innych czynników, ale orientacyjną wartość obliczysz, mnożąc wartość FP przez wagę. Na przykład porównując dwie kurtki o podanych niżej parametrach.

Zależność między ilością a jakością wypełnienia można przeliczyć na “wskaźnik izolacyjności”:

  • Waga x wartość FP = “wskaźnik izolacyjności”
  • 100 x 900 = 90 000
  • 200 x 450 = 90 000

Gdyby więc obie kurtki były uszyte z tych samych materiałów, miały takie same szwy i komory na puch, a proporcja piór była identyczna, byłyby równie ciepłe. Po podzieleniu wyniku np. przez tysiąc otrzymasz poręczniejszą liczbę: 90.

Porównajmy kilka popularnych kurtek z różnych kategorii:

Rab Microlight Alpine Jacket

To bardzo popularna kurtka z kapturem na postoje, zwłaszcza zanim przyjdą prawdziwie zimowe warunki. Kurtka w rozmiarze L ma 143 gramy puchu FP700.

143 x 700 / 1000 = 100,1

Millet K Down Jacket

Wyraźnie cieplejsza lekka kurtka puchowa, również z puchem FP700, ale w rozmiarze L jest go już 250 gramów.

250 x 700 / 1000 = 175

Fjällräven Keb Expedition Down Jacket

Dla porównania weźmy jeszcze bardzo ciepłą kurtkę zimową. Ta solidna kurtka w rozmiarze M ma aż 420 gramów puchu FP800.

420 x 800 / 1000 = 336

Nie jest to metoda w pełni miarodajna, ale dobrze pokazuje kierunek. Niestety nie wszyscy producenci podają ilość wypełnienia, co dodatkowo utrudnia porównanie. Całkowita waga kurtki jest jeszcze gorszym punktem odniesienia, bo tkaniny, zamki i inne elementy dokładają wagi, ale niekoniecznie zwiększają izolacyjność.

Dzięki tym przykładom wiesz już, jak w praktyce wygląda zależność między wartościami Fill Power i Fill weight.

Inne czynniki wpływające na izolacyjność

Żeby nie było zbyt prosto: na izolacyjność kurtki (lub innego produktu puchowego) wpływa jeszcze wiele innych zmiennych.

Oprócz jakości i ilości puchu znaczenie mają m.in. tkanina zewnętrzna, szwy i sposób rozmieszczenia puchu w komorach. Pod tym względem modele potrafią się mocno różnić. W lżejszych kurtkach komory są przeszyte przez obie warstwy tkaniny, więc w miejscu szwu izolacji jest mniej. W cięższych modelach stosuje się różne konstrukcje, które ograniczają mostki termiczne.

Puch pochodzi od gęsi lub kaczek. Puch gęsi jest zwykle lepszej jakości niż kaczy. Puch kaczy jest łatwiej dostępny, a przez to tańszy.

Pozostałe materiały kurtki ważą zwykle wyraźnie więcej niż samo wypełnienie. Dlatego trekkingowcy często wybierają lżejsze modele. Trzeba jednak pamiętać, że łatwiej się niszczą i nie zawsze radzą sobie z wilgocią tak dobrze jak cięższe. Cena kurtki często idzie w parze z rodzajem i jakością użytych materiałów.

Zalety i wady puchu

W porównaniu z ociepleniem syntetycznym puch wciąż wygrywa pod względem izolacyjności i kompresji. Najlepsze materiały syntetyczne są już jednak bardzo blisko.

Syntetyczne ocieplenia Haglöfs imitujące puch mają już właściwości zbliżone do puchu.

Puch vs. ocieplenie syntetyczne:

Zalety:

  • Lżejszy niż syntetyk o tej samej izolacyjności
  • Pakuje się do mniejszej objętości
  • Może dłużej zachować swoje właściwości (nie zbija się)

Wady:

  • Droższy
  • Gorzej znosi wilgoć / wolniej schnie (choć dziś dostępny jest też puch impregnowany hydrofobowo)
  • Bardziej traci izolacyjność w miejscach poddawanych naciskowi (np. pod pośladkami, gdy siedzisz)
  • Bardzo wrażliwy na iskry (w syntetyku zwykle wytapia się dziura, a z wypalonej dziury w kurtce puchowej ucieka puch)
Etyka puchu

Puch stosowany w odzieży outdoorowej pochodzi od gęsi lub kaczek, więc nie jest rozwiązaniem dla osób, które nie chcą używać produktów pochodzenia zwierzęcego.

W Scandinavian Outdoor starannie dobieramy producentów produktów puchowych. Wszyscy mają certyfikaty, ptaki nie są tuczone na siłę, a puch nie jest skubany z żywych ptaków. W praktyce cały puch jest produktem ubocznym produkcji mięsa, czyli ptaków nie hoduje się dla puchu.

Najpopularniejsze certyfikaty potwierdzające etyczne pozyskiwanie puchu to przyznawany przez Textile Exchange (globalną organizację non-profit, która działa na rzecz ograniczania negatywnego wpływu przemysłu tekstylnego na społeczeństwo i środowisko) R.D.S. (Responsible Down Standard) oraz DOWNPASS, który gwarantuje, że puch nie był skubany z żywych ptaków, a ptaki nie były hodowane w klatkach ani tuczone na siłę. Uzyskanie certyfikatu DOWNPASS wymaga spełnienia ścisłych warunków, obejmujących szerzej rozumiany dobrostan ptaków, np. ograniczenie ich transportu do minimum. Certyfikat zapewnia pełną identyfikowalność aż do fermy hodowcy. Audyty w ramach obu certyfikacji przeprowadza niezależna strona trzecia.

Inne artykuły i poradniki o produktach puchowych:

Wskazówki dotyczące lekkich kurtek ocieplanych i lekkich kurtek puchowych na postoje:

Wszechstronna lekka kurtka ocieplana to niezawodny element wyposażenia na każdą wycieczkę!

Wskazówki dotyczące wyboru śpiwora:

Wybór śpiwora i karimaty — jak dobrać dobrze współpracujący zestaw?

Instrukcja prania kurtki puchowej:

Jak wyprać kurtkę puchową

Instrukcja prania śpiwora:

Konserwacja, przechowywanie i pranie śpiwora i karimaty’

Tutaj znajdziesz: lekkie kurtki puchowe, wszystkie zimowe kurtki z wypełnieniem puchowym i śpiwory puchowe.

Zasada do zapamiętania: puch najlepiej grzeje w stosunku do swojej wagi, ale po zamoczeniu traci izolacyjność. Syntetyk grzeje także wtedy, gdy jest wilgotny.

Nasz wybór